Türkiye sermayesi ucuz işgücü için Suriye’ye yöneldi: Yıllar sonra gelen barış sömürüye engel olamadı

LC Waikiki’nin Suriye’nin kuzeyindeki Halep’e bağlı El Rai kasabasında fabrika kurması, Türkiye sermayesinin Suriye’deki yatırım planlarına ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.

Fabrikanın Türkiye sınırına yaklaşık 3 kilometre mesafedeki El Rai’de kurulması dikkat çekerken, bölgedeki düşük iş gücü maliyetleri ve bazı işletme giderlerinin Türkiye’ye kıyasla daha düşük olması yatırım kararında etkili olan unsurlar arasında gösteriliyor.

LC WAIKIKI’NİN FABRİKASINDA 150 İŞÇİ ÇALIŞIYOR

LC Waikiki’nin El Rai’deki fabrikasında şu aşamada yaklaşık 150 işçi çalışıyor. Şirketin üç yıl içerisinde istihdamı 1.000 kişinin üzerine çıkarmayı planladığı belirtiliyor.

Türkiye’de asgari ücretin 585 ABD Doları’na, Suriye’de ise yaklaşık 115 ABD Doları’na karşılık geldiği aktarılırken, sigorta primi ve vergi gibi bazı kalemlerde de Suriye’deki maliyetlerin daha düşük olduğu ifade ediliyor.

Bu durum, özellikle emek yoğun sektörlerde faaliyet gösteren şirketlerin Suriye’ye yönelik yatırım ilgisini artıran faktörlerden biri olarak değerlendiriliyor.

TÜRKİYE’DEN SURİYE’YE YATIRIM BAŞVURULARI ARTIYOR

LC Waikiki’nin yanı sıra İsparko, Mikrotx, Mersan ve Tumkalıp gibi şirketlerin de Suriye’de yatırım için sırada olduğu aktarılıyor.

Bu yılın ilk yarısında Türkiye’den 247 şirketin Suriye’de fabrika kurmak amacıyla başvuruda bulunduğu belirtiliyor.

Türkiye Hazır Giyim Sanayicileri Derneği (TGSD) Başkanı Toygar Narbay da mayıs ayında yaptığı açıklamada Suriye sınırında üretim odaklı yeni bir ekonomik alan oluşturulmasını önermişti.

Narbay, “Yaklaşık 444 kilometrelik sınır hattı ve 30 kilometrelik derinlik içerisinde üretim odaklı yeni bir ekonomik alan oluşturmayı hedefliyoruz. Önerimiz, Suriye tarafında yaklaşık 15 kilometrelik bölümün uzun süreli kiralanması. Bölge Türk hükümeti tarafından yönetilecek, güvenlik Türk ordusunun kontrolünde olacak. Bölgedeki göçmen nüfus da burada istihdam edilebilir.” ifadelerini kullanmıştı.

SURİYE’NİN KUZEYİNDE TÜRKİYE’NİN EKONOMİK ETKİSİ ARTTI

Suriye’nin kuzeyindeki ekonomik yapılanmanın son yıllarda kademeli olarak geliştiği belirtiliyor.

2016’dan itibaren özellikle İdlib ve çevresinde Türkiye’nin etkisinin artmasıyla bölgede çeşitli kamu hizmetleri ve ekonomik altyapı yatırımları hayata geçirildi.

Fırat Kalkanı bölgesinde organize sanayi bölgesi kurulurken, Gaziantep Üniversitesi’ne bağlı olarak Bab’da İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, Azez’de İslami İlimler Fakültesi ve Afrin’de Eğitim Fakültesi açıldı.

Bölgede hastane, okul ve statların yanı sıra PTT şubeleri de faaliyete geçirildi. Hatay’dan kurulan bağlantılarla İdlib ve çevresine elektrik sağlanırken, elektrik dağıtımının özel şirketler aracılığıyla yürütüldüğü belirtildi.

Afrin’de ise zeytin üretimi ve zeytinyağı ticareti konusunda çeşitli tartışmalar yaşandı. Bölgede faaliyet gösteren silahlı grupların zeytinliklerden elde edilen ürünlere el koyduğu ve bu ürünlerin Türkiye’de satışa sunulduğuna ilişkin iddialar da gündeme geldi.

ESAD YÖNETİMİNİN DEVRİLMESİYLE YENİ YATIRIM DÖNEMİ BAŞLADI

Suriye’de Beşşar Esad yönetiminin 8 Aralık 2024’te devrilmesinin ardından Türkiye’nin ülkeyle ekonomik ilişkilerinde yeni bir dönem başladı.

Takip eden süreçte yaptırımların kaldırılması, bazı gümrük kapılarının yeniden faaliyete geçirilmesi ve Şam Havalimanı’nın işletilmesine yönelik adımlar atıldı.

Türk Hava Yolları’nın (THY) Şam seferlerinin artırılmasıyla birlikte iş dünyası temsilcileri ve kamu bürokratlarının Suriye’ye yönelik temasları da yoğunlaştı.

ENERJİDE 7 MİLYAR DOLARLIK ANLAŞMA

Suriye’deki yeni dönemde enerji yatırımları da öne çıktı.

Suriye, büyük ölçekli elektrik üretim projeleri için Kalyon ve Cengiz Enerji’nin de dahil olduğu uluslararası bir konsorsiyumla toplam 7 milyar ABD Doları değerinde mutabakat zaptı imzaladı.

Enerji, lojistik, inşaat, tekstil ve perakende gibi farklı sektörlerde Türkiye merkezli şirketlerin Suriye pazarına yönelik ilgisinin artması bekleniyor.

TÜRKİYE SERMAYESİNİN SURİYE İLGİSİ ARTIYOR

Türkiye’den şirketlerin Suriye’ye yönelik yatırımlarını artırması, bölgede yeni bir ekonomik yapılanmanın oluşabileceği tartışmalarını beraberinde getiriyor.

Özellikle düşük iş gücü maliyetleri, Türkiye’ye coğrafi yakınlık ve bölgedeki yeniden yapılanma ihtiyacı, şirketlerin yatırım kararlarında öne çıkan unsurlar arasında bulunuyor.

LC Waikiki’nin El Rai’deki fabrikası, bu dönüşümün perakende ve tekstil sektöründeki en dikkat çekici örneklerinden biri olarak öne çıkarken, Türkiye’den yeni şirketlerin de Suriye’deki yatırım fırsatlarını değerlendirmesi bekleniyor.